Franchisor trong ngành F&B và bán lẻ tại Việt Nam đang tái thiết kế cấu trúc đầu tư bằng cách tách biệt các định dạng cửa hàng nhỏ khỏi mô hình truyền thống, phản ánh áp lực chi phí thuê mặt bằng và nhu cầu tiếp cận nhà đầu tư với năng lực vốn thấp hơn.
Franchisor đang phân tầng gói nhượng quyền (franchise package) theo diện tích và định dạng vận hành, tách biệt kiosk 10–20 m², popup ngắn hạn và xe đẩy di động khỏi cửa hàng truyền thống 50–100 m². Cấu trúc này giảm vốn khởi đầu từ mức 1,5–3 tỷ đồng xuống 300–800 triệu đồng, cho phép franchisee thử nghiệm thị trường hoặc mở rộng mạng lưới mà không cần cam kết thuê dài hạn. Mô hình phân tầng này phổ biến trong cà phê, trà sữa và đồ ăn nhanh, nơi lưu lượng khách cao nhưng thời gian lưu lại ngắn, giảm nhu cầu không gian phục vụ tại chỗ.
Phí nhượng quyền (franchise fee) và royalty được điều chỉnh theo định dạng: kiosk thường chịu phí ban đầu thấp hơn 40–60% so với cửa hàng đầy đủ, nhưng royalty tính theo phần trăm doanh thu vẫn giữ nguyên hoặc tăng nhẹ để bù đắp quy mô giao dịch nhỏ hơn. Franchisor cũng rút ngắn thời hạn hợp đồng từ 5–7 năm xuống 2–3 năm cho popup, giảm rủi ro ràng buộc dài hạn nhưng yêu cầu franchisee tái ký nếu muốn duy trì quyền kinh doanh. Cấu trúc này chuyển áp lực từ vốn đầu tư sang khả năng vận hành linh hoạt và tái đầu tư nhanh.
Nhà đầu tư cần kiểm tra khả năng chuỗi cung ứng (supply chain) của franchisor có hỗ trợ định dạng nhỏ hay không: kiosk và xe đẩy yêu cầu giao hàng thường xuyên với lô nhỏ, tăng chi phí logistics nếu franchisor chưa tối ưu hóa tuyến phân phối. Điều khoản khu vực bảo vệ (protected territory) cũng cần làm rõ: một số franchisor cho phép nhiều kiosk trong cùng khu vực mà cửa hàng truyền thống sẽ bị giới hạn, làm tăng cạnh tranh nội bộ. Franchisee nên đánh giá mật độ điểm bán đã có và kế hoạch mở rộng của franchisor trước khi ký.
