Khi được hỏi liệu thành phố Hồ Chí Minh (Sài Gòn) có thể trở thành Thung lũng Silicon tiếp theo, doanh nhân Đỗ Anh Minh  từ Vertex Venture Singapore không ngần ngại trả lời "Tôi không nghĩ điều này sẽ xảy ra.”

Trong Báo cáo Hệ sinh thái Startup Toàn cầu năm 2017 do Tổ chức nghiên cứu Genome của Mỹ phát hành, Sài Gòn không hề được đề cập trong top 20.

Trong khi đó, Singapore - nước láng giềng Đông Nam Á đã gây sốc cho thế giới vì vượt qua Thung lũng Silicon để đứng đầu thế giới về tài năng công nghệ và đứng thứ 12 về tổng thể.

Sài Gòn đã trở thành một trong những thị trường công nghệ toàn cầu gần hai thập kỷ trở lại đây với tư cách là một khu vực gia công phần mềm, cùng với Bangalore ở Ấn Độ, nơi đã giành được một vị trí trong top 20 khu vực startup.

Kuala Lumpur cũng là một khu vực nổi bật khi nhắc đến các trung tâm công nghệ tiên tiến khác ở Đông Nam Á

Trong một báo cáo khác được công bố của công ty tư vấn A.T. Kearney, Sài Gòn đứng thứ 74 trong số 128 thành phố sáng tạo nhất thế giới.

Những thứ hạng này khiến người dân hoài nghi về tham vọng thung lũng Silicon của Sài Gòn. Người dân đang có cái nhìn thực tế hơn, cho rằng điều này là quá tầm với.

Theo một số nhà đầu tư, mọi người đang tự hỏi thung lũng Silicon thứ hai sẽ xuất hiện ở đâu, nhưng ngay cả Singapore cũng không phải là một dự đoán an toàn. Singapore có thể đã vượt qua Silicon về một số khía cạnh, nhưng vẫn còn lâu mới có thể trở thành đối thủ lớn.

Đối với một số doanh nhân, nhà đầu tư và nhà phát triển, khái niệm "Thung lũng Silicon tại Sài Gòn" là khá bất ngờ.

"Bạn có ý gì khi nói thung lũng Silicon ở Sài Gòn?" Ông Tuấn Anh, cựu chuyên gia của Google tại Hoa Kỳ, đặt câu hỏi với sự ngạc nhiên tại một hội nghị về IoT được tổ chức hồi tháng trước tại Hà Nội. Ông không hề biết rằng Việt Nam đang xây dựng thung lũng Silicon riêng của mình, với diện tích hơn 11.000 mét vuông. "Tôi xin lỗi, tôi không biết về dự án này. Nhưng bây giờ với tình hình tại Việt Nam, tôi nghĩ thung lũng Silicon chỉ là một cái tên phản ánh giấc mơ của chính phủ”.

Có vẻ như Chính phủ Việt Nam đang bị ám ảnh bởi tham vọng "thung lũng Silicon". Gần 5 năm trước, chính phủ nước này cũng tài trợ cho một vườm ươm startup ở Hà Nội tên Vietnam Silicon Valley, tổ chức các bootcamp (hội trại) nhằm giúp đỡ những startup và hướng tới thị trường vốn mạo hiểm.

Tài năng công nghệ

Nhiều nhà đầu tư đồng ý rằng Việt Nam là mảnh đất màu mỡ đối với nhân sự ngành IT, và các công ty công nghệ đang thường xuyên săn lùng các ứng viên tài năng.

Theo báo cáo của công ty nhân sự VietnamWorks, nhu cầu nhân sự ngành IT trong nước đã tăng gấp đôi trong năm năm qua.

Việt Nam được công nhận là một trong những trung tâm gia công phần mềm hàng đầu thế giới. Sức hấp dẫn này đến từ lực lượng lao động am hiểu công nghệ, giá rẻ hơn Trung Quốc và năng suất cao hơn các nước khác trong Cộng đồng Kinh tế ASEAN.

Ông Phạm Quốc Đạt, nhà sáng lập kiêm CEO của Hatch Ventures Vietnam cho biết: "Nhưng khi thực hiện những dự án phức tạp đòi hỏi thiết kế tốt, tập trung vào người dùng và tư duy phản biện, các nhà phát triển Việt Nam dường như đang gặp khó khăn”.

Ông Đạt nói thêm: "Các nhân sự IT của Việt Nam mới chỉ đạt trên mức trung bình. Theo thang điểm từ 1 đến 10, họ đạt được từ 7 đến 8 so với các đồng nghiệp ở Đông Nam Á, nhưng chỉ đạt 5-6 so với thung lũng Silicon thực sự ở Mỹ”.

Rõ ràng, việc gia công phần mềm không đủ để các nhà phát triển Việt Nam có thể biến giấc mơ thung lũng Silicon trở thành hiện thực - cần phải tạo ra những sản phẩm, ý tưởng mới.

Ông Anh Minh cho rằng: “Thế giới giờ đây đang tập trung vào trí thông minh nhân tạo và tự động hóa, nhưng Việt Nam hầu như không có tài năng được đào tạo trong nước ở lĩnh vực này, chỉ có người được đào tạo ở nước ngoài về. Điều đó có nghĩa là Việt Nam đang bị bỏ lại phía sau trong lĩnh vực giáo dục, một nhân tố quan trọng để theo kịp thế giới với tốc độ phát triển hiện nay”.

Mặt khác, học sinh trung học Việt Nam từ lâu đã nổi tiếng với sự xuất sắc ở các cuộc thi toán và khoa học, đánh bại các đối thủ ở Hoa Kỳ và Anh. Đây là nền tảng cho khoa học máy tính và có thể mang lại  lợi thế cho Việt Nam.

Ông Anh Minh nói thêm: "Việt Nam đã tiềm ẩn tiềm năng công nghệ nhưng có thể mất 5 năm để tạo ra những công ty lớn có ảnh hưởng toàn cầu".

Việt Nam đang tìm cách chuyển từ một nơi sản xuất linh kiện điện tử sang một trung tâm nghiên cứu, đổi mới và phát triển.

Vào đầu năm 2014, thế giới đã nghiện game di động Flappy Bird, được phát triển bởi lập trình viên Việt Nam Nguyễn Hà Đông. Anh được cho là bỏ túi khoảng 50.000 đô la Mỹ mỗi ngày nhờ chú chim này. Ngay cả Mark Zuckerberg cũng không giàu nhanh như vậy.

Câu chuyện của Đông là một ví dụ đáng khích lệ cho những đồng nghiệp của mình, nhưng có vẻ như "Flappmania" chỉ là một cú hit nhất thời cho anh. Hiện vẫn chưa có sản phẩm đột phá mới sau game này.

Kể từ đó, vẫn chưa có nhân sự IT người Việt Nam nào có thể tái lập thành tích này, ngay cả chính anh Đông.

Khi chỉ tinh thần khởi nghiệp là không đủ

Thành lập doanh nghiệp là một phần của nền văn hoá Việt Nam. Bảy trong số 10 công ty mới khởi nghiệp là doanh nghiệp gia đình, theo báo cáo "Việt Nam, Miền đất hứa cho Khởi nghiệp" do USAID và Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam tiến hành. Những doanh nghiệp này bắt đầu nhỏ nhưng đều hy vọng phát triển lớn hơn.

Tuổi trung bình của những người sáng lập startup ở Việt Nam là 30, báo cáo cho biết, chỉ hơn một chút so với 28 tuổi ở Singapore.

Chris Zobrist, một doanh nhân và nhà tư vấn người Mỹ trong Dự án Thung lũng Silicon nói: "Hầu hết những người Việt Nam trẻ tuổi đều muốn trở thành doanh nhân. Rất nhiều trong số họ có phụ huynh có việc kinh doanh thực sự tốt, và điều đó đã tạo ra hình ảnh trong tâm trí của giới trẻ rằng trở thành doanh nhân là con đường thực sự dẫn đến thành công”.

Theo Geektime, một trong những blog công nghệ lớn nhất tập trung vào đổi mới toàn cầu, ước tính số lượng startup công nghệ ở Việt Nam đạt mức từ 1.400 đến 3.000 vào năm 2016, làm cho Việt Nam trở thành hệ sinh thái lớn thứ ba ở Đông Nam Á, chỉ sau Singapore và Indonesia. Tuy nhiên, khoảng 95% số công ty startup sẽ chết trong vòng 3-5 năm.

Theo ông Trương Gia Bình, Chủ tịch Tập đoàn Công nghệ FPT, người dân Việt Nam đang tập trung nhiều hơn vào các doanh nghiệp startup thương mại như quán cà phê hơn là liên quan đến công nghệ và sáng tạo. Ông Bình cho biết ông hoàn toàn ủng hộ bất kỳ dự án nào có thể tạo ra bước đột phá trong thế giới công nghệ cao. Những startup muốn phát triển toàn cầu nên có nền tảng công nghệ, ông nói thêm.

Xu hướng khởi nghiệp đã bùng nổ ở Việt Nam trong ba năm qua. Chính phủ đã đặt mục tiêu đạt đến một triệu công ty startup vào năm 2020, nhưng số lượng nên đi cùng với chất lượng.

Để thực hiện những tham vọng lớn, đất nước cần những mạo hiểm lớn hơn từ các nhà sáng lập, nhà đầu tư và các nhà quản lý.

Startup Việt Nam được hưởng các khoản trợ giúp đáng kể từ chính phủ và các nhà hoạch định chiến lược đang cố gắng thành lập các startup công nghệ tại địa phương có thể đạt đến quy mô toàn cầu.

Startup Việt Nam đang gặp khó khăn vì họ không được  tiếp cận với các chuyên gia có kinh nghiệm. Tại Thung lũng Silicon, người sáng lập và doanh nhân có rất nhiều người đã thành công trong việc thành lập các công ty để tìm kiếm lời khuyên. Việt Nam là một thị trường tương đối trẻ, không dễ gì để tìm được những kinh nghiệm sâu sắc.

Việt Nam là một đất nước nhỏ với những tham vọng lớn.

Ông Đạt phát biểu: "Là trung tâm khởi nghiệp đầu tiên tại Việt Nam, Sài Gòn là sự lựa chọn hàng đầu cho các nhà đầu tư tìm kiếm các hợp đồng tiềm năng. Nếu có bất kỳ thành phố nào ở Việt Nam có tiềm năng trở thành một trung tâm công nghệ lớn tiếp theo, đó sẽ là Sài Gòn”.

(Theo Reatil News Asia)